Powstanie „klasy średniej”. Profilowanie odbiorców „Opiekuna Domowego” za czasów pierwszego redaktora (1865–1868) - Makuch, Damian (Rocznik Historii Prasy Polskiej, 2025)
W artykule zrekonstruowano zakładanego adresata oraz program społeczny, jakie wyłaniają się z pierwszych czterech roczników „Opiekuna Domowego” (1865–1868). Najpierw autor przedstawia genezę warszawskiego ty- godnika, przypominając światopogląd pierwszego redaktora, Adama Mieczyńskiego, apelującego o oświecenie „kla- sy średniej” radykalizującej się podczas powstania styczniowego. Następnie w artykule dookreślono, na czym polega opiekuńczość zachowawczej inteligencji wspierającej pismo. W analizach korespondencji Mieczyńskiego, tekstów programowych i regularnych działów periodyku zwrócono uwagę na przenikanie się postępowych postulatów mo- dernizacji z retoryką paternalistyczną. Na koniec autor stwierdza, że zapowiadana w tytule pisma opieka nad miejskim ludem miała charakter patriarchalny. Mieściły się w jej obrębie zarówno edukacja, poprawa materialnej i moralnej sytuacji „klasy średniej”, religijnie motywowany kult pracy, jak niby‑ojcowska czujność, patronacka kontrola oraz szacunek do status quo.